TEDAŞ ve TEİAŞ trafo/şalt sahaları, elektrik enerjisinin gerilim seviyesinin değiştirildiği, koruma-kumanda işlemlerinin yapıldığı ve enerjinin hatlara dağıtıldığı tesislerdir. Aralarındaki fark daha çok gerilim seviyesi, yetki alanı ve şebeke bağlantı noktasıdır.
TEDAŞ / dağıtım sistemi açısından
TEDAŞ tarafı daha çok dağıtım şebekesi ile ilgilidir. Güncel uygulamada dağıtım faaliyetleri bölgesel dağıtım şirketleri tarafından yürütülür; TEDAŞ ise proje onayı, kabul, teknik şartname ve kamu tarafındaki bazı kontrol süreçlerinde önemlidir.
TEDAŞ kapsamındaki trafo ve şalt sahaları genellikle:
- AG/OG dağıtım tesisleri,
- 34,5 kV ve altı orta gerilim tesisleri,
- dağıtım trafoları,
- beton köşk, direk tipi trafo, modüler hücreler,
- lisanssız GES/RES bağlantı tesisleri,
- dağıtım bağlantı hatları ve koruma sistemleri
ile ilgilidir.
Bu sahalarda enerji genellikle OG seviyesinden AG seviyesine düşürülür veya OG hatlar arasında anahtarlama yapılır. Örneğin 34,5/0,4 kV dağıtım trafoları bu kapsamdadır.
TEİAŞ açısından
TEİAŞ ise iletim sistemi işletmecisidir. Yüksek gerilim ve çok yüksek gerilim seviyesindeki trafo merkezleri ve şalt sahaları TEİAŞ kapsamındadır.
TEİAŞ trafo ve şalt sahaları genellikle:
- 154 kV,
- 380 kV,
- 400 kV seviyeleri,
- enterkonnekte iletim sistemi,
- büyük üretim santrali bağlantıları,
- büyük tüketici bağlantıları,
- ana trafo merkezleri,
- açık şalt veya GIS şalt tesisleri
ile ilgilidir.
Bu sahalarda enerji 380/154 kV, 154/34,5 kV gibi seviyeler arasında dönüştürülür veya yüksek gerilim hatları arasında anahtarlama yapılır.
Trafo sahası nedir?
Trafo sahası, elektrik geriliminin yükseltildiği veya düşürüldüğü alandır. İçinde genellikle şunlar bulunur:
- güç trafosu,
- kesici,
- ayırıcı,
- akım trafosu,
- gerilim trafosu,
- parafudr,
- baralar,
- koruma röleleri,
- kumanda panoları,
- topraklama sistemi,
- yangın güvenliği ve drenaj altyapısı.
Şalt sahası nedir?
Şalt sahası, elektrik enerjisinin açma-kapama, yönlendirme, koruma ve ölçme işlemlerinin yapıldığı sahadır. Kısaca şebekenin “anahtarlama ve kontrol” bölümüdür.
Şalt sahasında:
- hat giriş-çıkış fiderleri,
- kesiciler,
- ayırıcılar,
- ölçü trafoları,
- baralar,
- koruma-kumanda panoları,
- SCADA/haberleşme sistemleri,
- topraklama ve yıldırımdan korunma sistemi
bulunur.
GES/RES bağlantılarında fark
Küçük ve orta ölçekli yenilenebilir enerji tesisleri çoğunlukla dağıtım seviyesinden bağlanır; bu durumda dağıtım şirketi ve TEDAŞ süreçleri öne çıkar.
Büyük ölçekli GES/RES veya depolamalı tesisler ise çoğu zaman 154 kV veya 380 kV iletim sistemine bağlanır; bu durumda TEİAŞ bağlantı görüşü, trafo merkezi, şalt sahası, enerji nakil hattı ve sistem kullanım süreçleri önem kazanır.
Kısaca fark:
- TEDAŞ / dağıtım: AG-OG, özellikle 34,5 kV ve altı tesisler.
- TEİAŞ / iletim: 154 kV, 380 kV gibi yüksek gerilim tesisleri.
- Trafo sahası: Gerilim dönüştürür.
- Şalt sahası: Enerjiyi anahtarlama, koruma, ölçme ve yönlendirme işlemlerini yapar.
Bir santral projesinde bağlantı noktası hangi şebeke seviyesinde ise, trafo ve şalt sahasının teknik onay, bağlantı, kabul ve işletme süreçleri de ona göre TEDAŞ/dağıtım şirketi veya TEİAŞ üzerinden yürür.