RES yani rüzgar enerji santrali, rüzgar türbinleriyle elektrik üreten santraldir. Depolamalı RES ise rüzgar üretimine ek olarak batarya sistemiyle enerjinin depolanmasını ve gerektiğinde şebekeye verilmesini sağlar.
Teknik açıdan
RES kurulumu önce saha ve rüzgar etüdü ile başlar. Bölgenin rüzgar hızı, rüzgar yönü, türbülans durumu, topoğrafyası, zemin yapısı, ulaşım yolları ve şebekeye bağlantı imkanı incelenir. Rüzgar ölçüm direği veya ölçüm sistemleriyle uzun süreli veri toplanır.
Ardından türbin yerleşimi hazırlanır. Türbinler birbirinin rüzgarını kesmeyecek şekilde konumlandırılır. Temel projeleri, ulaşım yolları, vinç platformları, yeraltı kablo güzergahları, trafo merkezi, şalt sahası, enerji nakil hattı, SCADA sistemi, topraklama ve yıldırımdan korunma projeleri yapılır.
Yapım aşamasında yollar açılır, türbin temelleri yapılır, vinç sahaları hazırlanır, kule, nasel ve kanatlar monte edilir. İç bağlantı kabloları, trafolar, OG/YG tesisleri ve şebeke bağlantısı tamamlanır. Sonrasında mekanik-elektrik testler, koruma rölesi ayarları, SCADA kontrolleri, performans testleri ve kabul işlemleri yapılır.
Depolamalı RES’te ayrıca batarya kapasitesi, şarj-deşarj gücü, batarya yönetim sistemi, enerji yönetim sistemi, yangın algılama/söndürme, iklimlendirme, güvenlik ve şebeke dengeleme sistemleri projelendirilir ve kurulur.
Hukuki açıdan
RES kurulabilmesi için öncelikle arazi kullanım hakkı netleştirilmelidir. Arazi mülkiyeti, kira, üst hakkı, irtifak hakkı veya kamu tahsisi incelenir. Türbin alanları, yollar, kablo güzergahları, trafo merkezi ve enerji nakil hattı için gerekli kullanım hakları oluşturulur.
Sahanın orman, mera, tarım arazisi, sit alanı, kuş göç yolu, askeri bölge, radar etkilenme alanı veya çevresel koruma alanı içinde kalıp kalmadığı araştırılır. ÇED süreci, imar planı, yapı ruhsatı, kurum görüşleri, bağlantı izni ve proje onayları tamamlanır.
Lisanslı veya lisanssız üretim durumuna göre EPDK, TEİAŞ, dağıtım şirketi, belediye/il özel idaresi, çevre, tarım, orman, kültür varlıkları, sivil havacılık ve ilgili diğer kurumlardan gerekli izinler alınır. Bağlantı anlaşması, sistem kullanım anlaşması, kamulaştırma/irtifak işlemleri, iş güvenliği yükümlülükleri ve geçici/kesin kabul süreçleri yürütülür.
Depolamalı RES’te ayrıca depolama tesisi mevzuata uygun şekilde projelendirilir. Kapasite tahsisi, lisans/önlisans şartları, bağlantı hakkı, batarya güvenliği, yangın güvenliği, çevre ve atık yönetimi, ekipman sertifikaları ve işletme sorumlulukları ayrıca değerlendirilir.
Kısaca:
- Teknik olarak: Rüzgar ölçümü, türbin yerleşimi, yol-temel-vinç sahası, elektrik altyapısı, şebeke bağlantısı, test ve kabul süreçleri yürütülür.
- Hukuki olarak: Arazi hakkı, lisans, ÇED, imar, kurum izinleri, bağlantı anlaşmaları, kamulaştırma/irtifak ve kabul işlemleri tamamlanır.
Yani RES sadece türbin dikmek değildir; doğru rüzgar sahasının seçilmesi, türbinlerin teknik olarak uygun yerleştirilmesi ve tüm hukuki izinlerin eksiksiz tamamlanması gerekir.